|
PLATOLAR
Yozgat ili İç Anadolu bölgesindeki en
geniş plato alanlarından olan "Bozok" platosu üzerinde yer
almaktadır. Bozok platosu Kızılırmak yayının çevirdiği
dalgalı bir arazi üzerindedir. Ortalama yüksekliği
ise,1200-1400 metre arasında değişmektedir.
Kızılırmak,Delice ırmak ve kolları tarafından derince
yarılmış olan platonun yüksekliği kuzeybatı ve batıya doğru
azalmakta olup,700-800 m. yükseklikte olan Kızılırmak taban
ovasında sona ermektedir.Platonun güneyi lavlarla örtülüdür.
Akarsular bu volkanik alan içerisinde gömülerek derin
vadiler oluşturmuştur. Platonun kuzeydoğu kesiminde ise
kalker tabakalarının yaygın olduğu daha dalgalı arazi yapısı
görülmektedir.
DAĞLAR
 Platolardan
sonra ilde en geniş alanı kaplayan yeryüzü şekli dağlardır.
İlin doğu ve kuzeydoğu kenarlarında yer alan dağlar
genellikle yüksekliği fazla olmayan kıvrımlı sıradağlar ve
aşınarak açılmış tepeler biçimindedir. Kızılırmak vadisi
boyunca kuzeydoğu-güneybatı doğrultusunda uzanan Akdağlar
ildeki en önemli sıradağlardır. Kıvrımlı sıradağlar halinde
uzanan Akdağlar, Kızılırmak'ın akış yönünü belirlemiş
ayrıca ilin doğu komşusu olan Sivas'a doğal bir sınır
oluşturmuştur. İç Anadolu bölgesinde önemli dağ
sıralarından olan Akdağların yapılarında genellikle II.
Zamanın kalkerleri yaygın olup,eteklerinde ise neogen
tortulları yer almaktadır. İlde ikinci önemli dağ sırası
Deveci dağlarıdır. Bozok platosunun kuzeyi boyunca uzanan
Deveci dağları Yozgat-Tokat illeri ile İç Anadolu ve
Karadeniz bölgeleri arasında doğal bir sınır
oluşturmaktadır. Çorum sınırındaki Zinciri ve Akdağ,Kayseri
sınırındaki Akdağların devamı olan Gevencik ve Keklicek
dağları ilin diğer önemli dağlarıdır. Bozok platosu üzerinde
arazinin dalgalı görünüşünü bozmayan,nispi yükseklikleri
250-300 m arasında değişen tepelik alanlarda çoktur.
Aşınmaya uğramış bu tepeler seller tarafından
parçalanarak kırgıbayırı (badlant) adı verilen keskin
sırtlarla birbirinden ayrılar pürüzlü yüzeylerden
oluşmuştur.
OVALAR
İlde ovaların kapladığı alan azdır.
Ovalar genellikle tepeler arasındaki çukur yerlere
alivyonların çökmesiyle oluşmuştur. İl genelinde
Boğazlıdan,Sarıkaya ve Yerköy ilçelerinde ova arazisi daha
geniş yer tutmaktadır. En önemli ovalar Boğazlıyan ve Yerköy
ovalarıdır. Yerköy ovası,tepelikler arasında Delice ırmağın
taşıdığı alivyonların çökmesiyle oluşmuş alivyal bir
düzlüktür. Boğazlıyan ovası da ilçenin batısında çevredeki
tepelerden inen dere ve çayların taşıdıkları alüvyonlarla
örtülü olup,6-7 km. boyunda 5-6 km. enindedir. Sarıkaya
ilçesinin 5-6 km. kuzeyinde yine aynı şekilde oluşan verimli
bir ovadır. Bu ovanın kenarlarında Karayakup, Hasbek ve
Çıkrıkçı köy ve kasabaları bulunmaktadır. Ayrıca çıplak
yüzeylerden inen seller vadi diplerinde taban ovaları
oluşturmuştur. Çekerek suyu vadisi ve Karanlık derede yer
alan bağ-bahçe arazileri bu özelliktedir. Bu verimli
topraklarda vadilerdeki ılık ikli minde
etkisiyle üzüm, ayva gibi çeşitli meyveler
yetişmektedir.Vadi kenarları ve dağ eteklerinde sellerin
bıraktığı materyallerden,birikinti konileri oluşturmuştur.
Bu birikinti alanlarına Karamağara deresinin tabanlı vadisi
kenarlarında belirgin olarak rastlanmaktadır.
AKARSULAR
Kızılırmak'ın İç Anadolu bölgesindeki en
büyük kolu olan Delice ırmak,Yeşilırmak ın önemli kollarında
biri olan Çekerek suyu ile bunlara bağlı küçük dere ve
özler,ilin başlıca akarsu ağını oluşturmaktadır. Bu
akarsuların tümü,yağmur,kar erime ve kaynak suları ile
beslenmektedir. Rejimleri, ilde görülen yarı kurak iklimden
dolayı düzensizdir. Yaz mevsiminde sular iyice çekilmekte
hatta bazı küçük dereler kurumaktadır. İlkbahar da ise kar
erimesi ve ani sağanak yağmurlar ile kabarmaktadırlar.
Akarsu yatakları çoğu yerde sulama amaçlı baraj ve
göletlerin yapımına elverişlidir. Bunlar değerlendirildikçe
bölgede sulu tarım yaygınlaşacaktır.
İleri |
